Solidarna odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za długi podatkowe

Wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają solidarnie za jej zaległości podatkowe całym swoim majątkiem, podobnie jak wspólnymi osobistym. Znaczy to, że organ podatkowy może żądać zapłaty całej należności od dowolnego wspólnika, jakkolwiek jego udziału w działalności. Wspólnik, który ureguluje dług, może następnie dochodzić od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zapłaconej kwoty.

Wspólnicy spółki cywilnej ponoszą ryzyko podatkowe w związku z własnymi rozliczeniami z tytułu podatku dochodowego. Odpowiadają także za zobowiązania podatkowe związane z działalnością prowadzonej wspólnie firmy. Ma to znaczenie przy wybieraniu wspólnika, ustalaniu zasad reprezentacji, kontroli ksiąg oraz rozliczaniu wystąpienia ze spółki. Szczególne zagrożenie pojawia się wtedy, gdy jeden wspólnik faktycznie zarządza finansami, a pozostali nie analizują deklaracji, zaległości wobec urzędu skarbowego ani korespondencji dotyczącej kontroli podatkowej.

Odpowiedzialność może obciążyć także osobę, która nie zajmowała się bieżącymi rozliczeniami.

Zakres solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe

Podstawę stanowi art. 115 Ordynacji podatkowej.

Wspólnik spółki cywilnej odpowiada solidarnie ze spółką oraz pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe związane z działalnością spółki. Solidarność pozwala organowi podatkowemu żądać zapłaty całej należności od jednego, kilku albo wszystkich wspólników, jakkolwiek ich wewnętrznego udziału w zysku.

Zakres obciążenia może obejmować należność główną, odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Często znaczenie mają między innymi VAT, podatek od czynności cywilnoprawnych, podatek od nieruchomości związanych z działalnością oraz inne daniny przypisane spółce jako podatnikowi lub płatnikowi.

Odrębnie rozliczany podatek dochodowy wspólnika nie staje się automatycznie długiem spółki cywilnej.

Organ podatkowy ocenia przede wszystkim związek zaległości z działalnością spółki oraz okres, w którym dana osoba pozostawała wspólnikiem:

1. istnienie spółki cywilnej w okresie powstania zobowiązania;
2. status wspólnika w czasie prowadzenia działalności;
3. rodzaj podatku i podmiot zobowiązany do jego zapłaty;
4. powstanie zaległości oraz wysokość należności;
5. naliczone odsetki i koszty egzekucyjne;
6. prawidłowość decyzji określającej lub ustalającej zobowiązanie;
7. skuteczność egzekucji z majątku spółki i wspólników.

Skutki wystąpienia wspólnika i rozliczenia między nim a spółką

Wystąpienie ze spółki nie usuwa odpowiedzialności za zaległości powstałe w okresie uczestnictwa.

Były wspólnik może odpowiadać za zobowiązania, których źródło tkwiło w działalności prowadzonej przed jego wystąpieniem, nawet gdy termin płatności przypadł później. Sama umowa rozwiązująca stosunki między wspólnikami nie wiąże organu podatkowego.

Zapłata całego długu przez jednego wspólnika nie kończy rozliczeń wewnętrznych. Może on żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części świadczenia, ustalanej przede wszystkim według umowy spółki, a przy jej braku według zasad wynikających z przepisów prawa cywilnego. Umowne ograniczenie odpowiedzialności wobec wspólników nie pozbawia fiskusa uprawnienia do dochodzenia pełnej zaległości od wybranego dłużnika.

Zakres podatków objętych odpowiedzialnością wspólników

Podstawę solidarnej odpowiedzialności stanowi art. 115 Ordynacji podatkowej. Wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz samą spółką.

Odpowiedzialność obejmuje podobnie jak majątek związany z działalnością gospodarcząi majątek prywatny wspólnika.

Przepisy nie tworzą zamkniętej listy podatków. Decydujące znaczenie ma to, czy dany podatek stanowi zobowiązanie podatkowe spółki cywilnej. Często najczęściej chodzi o:

• podatek od towarów i usług (VAT), wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego;
• podatek akcyzowy, jeżeli spółka wykonuje czynności objęte akcyzą;
• podatek od czynności cywilnoprawnych, gdy spółka jest podatnikiem z tytułu konkretnej czynności;
• podatki lokalne, w szczególności podatek od nieruchomości lub środków transportowych, jeżeli obowiązek podatkowy obciąża spółkę lub wspólników działających łącznie;
• inne daniny publiczne, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.

Solidarność oznacza, że organ podatkowy może żądać zapłaty całej zaległości od jednego wspólnika, jakkolwiek jego udziału w zysku lub stopnia faktycznego zaangażowania w prowadzenie spraw spółki. Wspólnik, który ureguluje całość długu, może następnie dochodzić rozliczenia od pozostałych wspólników na zasadach regresu, zgodnie z ich udziałami albo postanowieniami umowy spółki. Odpowiedzialność obejmuje zaległości powstałe w okresie uczestnictwa wspólnika w spółce.

Były wspólnik może odpowiadać za zobowiązania, których termin płatności przypadał w czasie jego członkostwa, nawet jeżeli organ podatkowy wydał decyzję już po jego wystąpieniu.

Czy wspólnicy odpowiadają solidarnie za podatek PIT?

Nie za podatek dochodowy rozliczany przez każdego wspólnika indywidualnie. Spółka cywilna nie jest podatnikiem PIT, a dochód z działalności przypisuje się wspólnikom proporcjonalnie do ich udziału w zysku.

Każdy wspólnik składa własne zeznanie i odpowiada za swój podatek PIT samodzielnie. Jeżeli jednak spółka występuje jako płatnik, na przykład pobiera zaliczki na PIT pracowników albo zleceniobiorców, niewpłacone kwoty mogą być traktowane jako zaległości związane z działalnością spółki. W takim zakresie odpowiedzialność wspólników może zostać uruchomiona na podstawie art. 115 Ordynacji podatkowej.

VAT a osobista odpowiedzialność wspólnika

Spółka cywilna może być odrębnym podatnikiem VAT. Niezapłacony VAT, wynikający z deklaracji, korekty lub decyzji organu podatkowego, jest wtedy zaległością spółki i może obciążyć solidarnie wszystkich wspólników. Dotyczy to także odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Nie ma przy tym znaczenia, który wspólnik wystawiał faktury, prowadził księgowość albo faktycznie doprowadził do powstania zaległości. Odpowiedzialność podatkowa wynika z samego statusu wspólnika, a nie z winy lub zakresu powierzonych mu obowiązków.

Przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki cywilnej nie eliminuje automatycznie solidarnej odpowiedzialności każdego jej wspólnika.

Termin przedawnienia długu podatkowego a odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej

Spółka cywilna nie jest odrębną osobą prawną, dlatego za jej zaległości podatkowe odpowiadają wspólnicy. Na podstawie art. 115 Ordynacji podatkowej ponoszą oni odpowiedzialność solidarną całym swoim majątkiem, razem ze spółką i pozostałymi wspólnikami. Organ podatkowy może zatem żądać całej kwoty od jednego wspólnika, jakkolwiek udziału w zysku lub faktycznego wpływu na powstanie długu. Podstawowy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego wynosi pięć lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten może jednak zostać zawieszony albo przerwany, między innymi wskutek wszczęcia określonych postępowań lub zastosowania wydajnego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

Solidarna odpowiedzialność nie tworzy nowego, niezależnego długu podatkowego wspólnika. Ma charakter akcesoryjny, czyli pozostaje związana z zaległością spółki. Po skutecznym przedawnieniu zobowiązania podatkowego organ co do zasady nie może dochodzić tej samej należności od wspólnika. Konieczne jest jednak ustalenie, czy przedawnienie rzeczywiście nastąpiło oraz czy wcześniej nie doszło do jego zawieszenia lub przerwania.

Przy analizie sprawy należy sprawdzić:

1. rodzaj podatku i pierwotny termin jego zapłaty,
2. koniec roku, od którego liczony jest pięcioletni termin,
3. zdarzenia zawieszające albo przerywające bieg przedawnienia,
4. okres, w którym dana osoba była wspólnikiem spółki,
5. datę i treść decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej oraz czynności egzekucyjne.

Czy były wspólnik odpowiada za długi powstałe po wystąpieniu ze spółki? Co do zasady nie, lecz może odpowiadać za zaległości, których termin płatności przypadał w okresie jego uczestnictwa.

Czy zapłata przez jednego wspólnika zwalnia pozostałych? Tak, ale tylko w zakresie uregulowanej kwoty. Czy decyzja wobec wspólnika może być wydana bez ograniczeń czasowych? Nie; zastosowanie mają także terminy dotyczące odpowiedzialności osoby trzeciej, w szczególności art. 118 Ordynacji podatkowej.

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie zatrzymuje ani nie przerywa samo przez się biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki.

Nie jest zdarzeniem wymienionym w art. 70 Ordynacji podatkowej, który określa przesłanki zawieszenia i przerwania przedawnienia. Samo rozwiązanie więzi między wspólnikiem a spółką, wypowiedzenie udziału lub zmiana składu osobowego nie wywołują więc takiego skutku.

Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, ale w zakresie niektórych podatków występuje jako podatnik. Wspólnicy ponoszą jednak odpowiedzialność za zaległości podatkowe związane z działalnością spółki na zasadach określonych w art. 115 Ordynacji podatkowej. Były wspólnik może odpowiadać za zobowiązania, których termin płatności przypadał w okresie jego uczestnictwa, a także za zaległości wynikające ze zdarzeń gospodarczych z tego okresu. Wystąpienie nie usuwa zatem odpowiedzialności za wcześniejsze zobowiązania, lecz może wyznaczać jej zakres czasowy.

Czy wystąpienie wspólnika przerywa bieg przedawnienia długu podatkowego spółki cywilnej?

Nie.

Wystąpienie wspólnika nie jest samodzielną podstawą zawieszenia ani przerwania przedawnienia. Termin co do zasady biegnie nadal, jakkolwiek tego, czy wspólnik pozostaje w spółce, czy już z niej wystąpił. Trzeba jednak odróżnić przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki od terminu wydania decyzji o odpowiedzialności byłego wspólnika jako osoby trzeciej.

Kiedy egzekucja wpływa na przedawnienie odpowiedzialności wspólnika?

Znaczenie może mieć zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Taka czynność może przerwać bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Skutek ten wiąże się jednak z konkretnym działaniem organu egzekucyjnego, a nie z samym wystąpieniem wspólnika. Odrębnie należy oceniać decyzję ustalającą odpowiedzialność byłego wspólnika.

Organ podatkowy musi zachować termin przewidziany dla orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej. Nawet jeżeli zobowiązanie spółki nie uległo jeszcze przedawnieniu, spóźnione wydanie takiej decyzji może uniemożliwić wydajne dochodzenie należności od byłego wspólnika. Znaczenie mają więc daty: powstania obowiązku podatkowego, terminu płatności, wystąpienia ze spółki, wszczęcia egzekucji oraz doręczenia decyzji. Często sama data wystąpienia nie przesądza o przedawnieniu długu podatkowego spółki cywilnej.

Inne artykuły:

Fundamenty wydajnego inwestowania: Strategia budowania majątku w długim okresie Strategie rabatowe w firmie: jak efektywnie różnicować zniżki dla grup klientów i zwiększać sprzedaż | Poradnik Informacje o zniżkach i dodatkach finansowych dla rodzin wielodzietnych na rok