Zator płatniczy to poważny problem dla przedsiębiorców, gdy kontrahent nie płaci faktury w terminie, wpływa to na rozliczenia podatkowe. Brak zapłaty od kontrahenta może zmienić Twoje zobowiązania wobec fiskusa, umożliwiając zastosowanie ulgi na złe długi. W ostatnim roku, według informacji Ministerstwa Finansów, zatorów dotyczyło ponad 20% transakcji B2B w Polsce, co generuje straty rzędu 50 mld zł rocznie. Prawo o zatorach płatniczych z 6 marca 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 632) definiuje zator płatniczy jako opóźnienie dłuższe niż 60 dni dla transakcji między dużymi firmami lub 30 dni dla MŚP.
Kiedy zator płatniczy pozwala na korektę VAT i podatku dochodowego?
Dla zatoru płatniczego a rozliczenia podatkowe podstawowe są terminy i dokumentacja. Dla VAT korekta jest możliwa po 90 dniach od terminu zapłaty wskazanego na fakturze, ale nie później niż po 365 dniach od jej wystawienia – pod warunkiem, że kontrahent nie jest w upadłości (art. 89a ust. 1 ustawy o VAT).
Ważne kroki do skorzystania z ulgi na złe długi:
- Sprawdź termin płatności na fakturze – minimum 90 dni opóźnienia.
- Potwierdź brak zapłaty w systemie STIR lub wyciągach bankowych.
- Upewnij się, że wierzytelność nie przekroczyła 365 dni od wystawienia faktury.
- Zweryfikuj status kontrahenta – brak upadłości lub restrukturyzacji.
- Przygotuj korektę JPK_V7 z załącznikiem VAT-UE.
- Zgłoś wierzytelność do ewidencji zatorów na platformie KAS.
- Monitoruj zmiany – kontrahent ma 7 dni na spłatę po Twojej korekcie.
- Dokumentuj komomijację windykacyjną dla US.
Różnice w braku zapłaty od kontrahenta a uldze na złe długi dla PIT i CIT
Dla podatku dochodowego zator płatniczy wpływa inaczej: korekta kosztów następuje po 90 dniach od terminu płatności, ale dopiero w okresie rozliczeniowym, w którym upłynął ten termin (art. 23 ust. 1 pkt 32a uPIT i analogicznie uCIT).
| Podatek | Termin korekty | Maksymalny okres | Podstawowy warunek |
|---|---|---|---|
| VAT | 90 dni od terminu płatności | 365 dni od faktury | Brak upadłości dłużnika |
| PIT/CIT | 90 dni od terminu | Brak limitu dziennego | Wyksięgowanie w księgach |
| Inne (akcyza) | Indywidualny | Zależny od stawki | Zgłoszenie do US |
Niesprzedane wierzytelności w CIT wymagają wyceny na dzień bilansowy, co komplikuje sprawę dla firm na ryczałcie. Pytanie brzmi: jak długo czekać, zanim zator płatniczy zmieni Twoje JPK? W 2022 r. skarbówka zakwestionowała 15% korekt bez pełnej dokumentacji, nakładając kary do 10% przychodu (ust. 10 Prawa o zatorach).
Przedsiębiorcy z sektora budowlanego zgłaszają, że ” zator płatniczy blokuje 30% należności powyżej 30 tys. zł”. (dane GUS ). Fiskus dość często weryfikuje, czy brak płatności był komunikowany dłużnikowi.
Zator płatniczy, czyli opóźnienie w płatnościach od kontrahentów, poważnie komplikuje rozliczenia podatkowe firmy. W pierwszych miesiącach roku przedsiębiorcy często odkrywają, że niezapłacone faktury blokują odliczenia VAT i generują dodatkowe obowiązki wobec fiskusa. To zjawisko dotyka aż 40% polskich firm według raportu BIG InfoMonitor z ostatniego roku.
Jak zator płatniczy wpływa na rozliczenia VAT
W podatku od towarów i usług zator płatniczy umożliwia skorzystanie z ulgi na złe długi. Po upływie 90 dni od terminu płatności wierzyciel może skorygować deklarację VAT-7, pomniejszając należny podatek o kwotę z niezapłaconej faktury. Warunkiem jest brak postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego u dłużnika, co potwierdza art. 89a ustawy o VAT. Przykładowo, firma wystawiła fakturę na 10 000 zł netto z 23% VAT; po 90 dniach koryguje o 2300 zł VAT należnego, odzyskując te środki w rozliczeniu.
Konsekwencje dla podatku dochodowego
W CIT lub PIT zator płatniczy wpływa na moment ujęcia przychodu. Dla firm stosujących metodę memoriałową przychód powstaje z wystawieniem faktury, jakkolwiek zapłaty, co pogarsza wynik finansowy. Jednak ulga na złe długi w podatku dochodowym pozwala na korekty po 180 dniach – dłużnik musi być polskim podatnikiem, a wierzyciel wykazać brak zapłaty. W 2022 roku z tej ulgi skorzystało ponad 50 tys. podmiotów, według informacji Ministerstwa Finansów, co zmniejszyło ich obciążenie o średnio 15%.
Płynność a kary fiskalne
Opóźnienia generują też ryzyka kar. Fiskus może zakwestionować odliczenie VAT naliczonego, jeśli faktura nie jest uregulowana, choć ogólnie dotyczy to głównie transakcji z podmiotami powiązanymi. Firmy tracą wówczas nawet 5-10% płynności na podatki. Rozwiązaniem bywa factoring, ale wymaga ostrożności przy rozliczeniach.
Ulga na złe długi umożliwia przedsiębiorcom odzyskanie zapłaconego VAT z nieuregulowanych należności.
Ten mechanizm, uregulowany w art. 89a ustawy o VAT, zyskał na popularności po zmianach wprowadzonych 1 stycznia 2022 roku.
Sporo firm, borykających się z opóźnionymi płatnościami, wykorzystuje go do korekty deklaracji VAT-7 lub JPK_V7.
Warunki ulgi na złe długi
Aby skorzystać z ulgi na złe długi, faktura musi dotyczyć dostawy towarów lub usług opodatkowanych VAT.
Należność główna i odsetki pozostają nieuregulowane przez 90 dni od upływu roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności – taka reguła obowiązuje od 2022 r.
Wcześniej, do końca 2021 r., termin wynosił 150 dni od daty wymagalności.
Dłużnik musi być czynnym podatnikiem VAT, nie prowadzić działalności w ramach grupy VAT ani nie być w upadłości czy restrukturyzacji.
W r. z ulgi skorzystano w ok. 1,2 mln przypadkach, co pozwoliło odzyskać ponad 2 mld zł VAT – dane Ministerstwa Finansów.
Kiedy ulga wygasa i jak ją cofnąć?
Gdy dłużnik ureguluje dług po zastosowaniu ulgi, wierzyciel ma obowiązek skorygować rozliczenie w ciągu 7 dni.
Odzyskanie VAT z tytułu złych długów wymaga precyzyjnego monitoringu terminów.
Ważne kroki do skorzystania z ulgi:
- Sprawdź, czy dłużnik jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT (wykaz VAT).
- Potwierdź termin płatności na fakturze wystawionej po 1 lipca 2013 r.
- Monitoruj datę upływu 90 dni od końca roku należności.
- Przygotuj dokumentację: kopię faktury i dowód nieopłacenia (wyciąg bankowy).
- Wypełnij załącznik JPK_V7K korygujący poprzednią deklarację.
- Oblicz kwotę do odliczenia: VAT należny z faktury minus ewentualne odsetki.
- Przechowuj ewidencję złych długów przez 5 lat na wypadek kontroli US.
- Powiadom dłużnika o zastosowaniu ulgi w terminie 14 dni od korekty.
| Okres rozliczeniowy | Termin nieuregulowania | Wykluczenia |
|---|---|---|
| Do 31.12.2021 | 150 dni od terminu płatności | Brak minimum kwotowego |
| Od 01.01.2022 | 90 dni od końca roku | Dłużnik w upadłości |
| i później | 90 dni od końca roku | Grupy VAT wyłączone |
Jak odzyskać VAT z nieopłaconych faktur ?
Wyślij upomnienie, a potem korektę – to prosty proces dla firm z systemem księgowości online.
Kiedy dokonać korekty VAT należnego z powodu zatoru płatniczego?
Przedsiębiorca może skorzystać z korekty, gdy termin płatności na fakturze upłynął co najmniej 90 dni wcześniej – licząc od dnia następnego po terminie wskazanym na dokumencie sprzedaży. Kwota główna nieuregulowanej należności musi wynosić minimum 15 zł, a podatek VAT nie mniej niż 3,30 zł. Korekta dotyczy wyłącznie faktur wystawionych po 1 września 2020 r., z terminem płatności dłuższym niż 30 dni. Dla dużych przedsiębiorstw, których obroty przekraczają 2 mld euro, próg czasu skraca się do 60 dni. Po spełnieniu tych warunków wystarczy wystawić notę korygującą i złożyć korektę deklaracji w okresie przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Pamiętaj, że po otrzymaniu zapłaty należy dokonać odwrotnej korekty w ciągu 7 dni, przywracając VAT należny. Ta zasada zapobiega nadużyciom i zapewnia równowagę rozliczeń. Zator płatniczy definiuje się tu jako opóźnienie powyżej ustawowych progów, co ułatwia weryfikację w systemie KSeF. Do przeprowadzenia procedury potrzebne są: oryginalna faktura, potwierdzenie braku płatności oraz nota korygująca VAT należny do zera. Urzędnicy skarbówki mogą żądać dowodów weryfikacji kontrahenta, np. wyciągu bankowego. W r. z tej opcji skorzystało ponad 50 tys. firm, odzyskując łącznie miliardy złotych. Procedura jest prosta, ale wymaga precyzji, by uniknąć błędów w JPK.
